ه ) زمانهاى مناسب و نامناسب براى حجامت:
با نگرش و دقت در احادیثى كه دراین زمینه وارد شده است، متوجه مى شویم كه قانونمندى خاصى از نظر زمانى براىحجامت وجود دارد و معصومین(ع) فصل مناسب، روزهاى مناسب و حتى ایام هفته و اینكه در چه ساعتى از روز حجامت انجام شود را تعیین فرموده اند. تأثیر زمان در امر درمان، نگرش جدیدى رابراى طب ایجاد مى كند و به نظر مى رسد باید در درمان
بیماریها توجه ویژه اى براى تأثیرات فلكى بر بدن انسان قائل شویم.
در این قسمت برخى از احادیث مربوطه را ذكر م ىكنیم:
فصل مناسب:
۱ - امام رضا(ع) در رساله ذهبیه فصل بهار را روح زمانها نامیده، مى فرماید: در این فصل تسلط بلغم از بین رفته، خون به هیجان مى آید و در نهایت مى فرماید:«. از حجامت و فصد در فصل بهار استفاده كن »

 امام صادق(ع) فرمود:«. حجامت در ثلث اول ماه فروردین موجب صحت یكسال است به اذن خداوند متعال » : ۲ - بحارج ۶۲ ][ ص ۱۱۸
بنابر این بهترین فصل براى حجامت فصل بهار است.

روزهاى ماه قمرى كه براى حجامت مناسب مى باشد:

همچنین در روایتى روز هفتم ماه حزیران (تیر) براى حجامت سفارش شده است و امام فرموده است كه در صورت عدم انجام( حجامت در چنین روزى، روز چهاردهم آن را انجام دهد.( ۳۵

(۴۱) ۶ -امام صادق(ع) فرمود:«. حجامت روز سه شنبه در ۱۷ ماه درمان بیماریهاى یكسال است » : ا)«.

۷ - رسول اكرم(ص) فرمود:سه شنبه در ۱۷ ماه قمرى داروى بیمارى یكسال است » :(۴۲

( ۸ - روایتى از حضرت رسول(ص) نقل شده است كه حضرت از حجامت در روز چهارشنبه نهى فرمود ه اند. ( ۴۳در روایتى حجامت روز چهارشنبه را موجب لك و پیس دانسته اند.

حجامت دافع سموم از بدن:
در روایت مفصلى از حضرت على(ع) نقل شده است كه فرمود: یهود زنى یهودیه را ترغیب كردند تا حضرت رسول(ص) را بایارانش به یك مهمانى كه در آن رؤساى یهود هم شركت داشتند، دعوت نماید و با گوسفندى بریان كه با زهر آغشته شده بود،
از حضرت و یارانش پذیرایى نماید. وقتى گوسفند رانزد حضرت نهادند، كتف آن به سخن درآمد و گفت دست نگه دار اى محمد من مسمومم. حضرت به آن زن یهودى فرمود: چرا چنین كردى؟ جواب داد با خود گفتم اگر پیغمبر باشد به او زیانى
نمى رسد و اگر دروغگوست قوم خود را از دست او راحت م ىكنم. در این لحظه جبرئیل نازل شد و دعایى را به رسول خداآموخت كه بخواند حضرت آن دعا را خواند و به یارانش هم تلقین نمود و بعد فرمود همه بخورید و آنگاه دستور عمل حجامت را
( داد.( ۳۰
شاید اگر تحقیقاتى در این زمینه صورت گیرد، مشخص شود كه حجامت درمان مؤثرى براى بسیارى از مسمومیتها مى باشد.

د ) برترى حجامت بر ساير روشهاى درمانى:

از امام صادق(ع) روایت شده است كه فرمود:گروهى از انصار نزد رسول خدا(ص) رفتند و گفتند: اى پیغمبر خدا ما را » : همسایه اى است كه از درد دل م ىنالد. آیا اجازه م ىدهى كه مااو را درمان كنیم؟ پیغمبر فرمود: با چه او را درمان م ىكنید؟
گفتند: مردى یهودى است در نزد ما كه این درد رادرمان م ىكند. فرمود با چه گفتند: شكم را م ىشكافد و چیزى از میان آن بیرون مى آورد. پیغمبر خدا را این امر ناخوش آمد. براى بار دوم و سوم از او اجازه خواستند. پیغمبر فرمود هر چه م ىخواهید بكنید. آنان یهودى راخواندند، او شكم بیمار را شكافت و چرכ و كثافات بسیارى از آن بیرون آورد، سپس شكم را شستشو دادو پس از آن دوخت و دارو بر آن نهاد و بیمار تندرستى یافت. پیغمبر را از این امر آگاه كردند. فرمود: همانا آنكه دردها را آفرید، دارو را نیز براى آنها آفرید و بهترین دارو، حجامت، فصد و سیاه دانه است. [دعائم الاسلام و ذكر الحلال و الحرام، قاضى نعمان [. مغربى ج ۲ ص ۱۴۲

این روایت نشان مى دهد كه از دیدگاه طب اسلامى، جراحى را تنها به هنگام ضرورت و هنگام ناامیدى از سایر روشهاىدرمانى باید انجام داد و شاید اگر تحقیقاتى در مورد تأثیر حجامت در مواضع مختلف بدن بر روى بیماریهایى كه طب رایج براى مداواى آنها دست به جراحى میزند، صورت گیرد، به این نتیجه برسیم كه حجامت م ىتواند جایگزین برخى جراحیها شود. وشاید اینكه حضرت رسول(ص) با وجود موفق بودن جراحى و به تندرستى رسیدن بیمار باز بر حجامت و فصد تأكید كرده اند، به این علت بوده است كه حضرت به واسطه علم الهى، در آن زمان مىدانستند كه عمل جراحى حتى اگر موفق و صحیح باشد، بیمار را مستعد ابتلاء به عوارض مختلفى مى نماید. از جلمه اینكه امروز مشخص شده است كه شایعترین علت انسداد روده،تشكیل مابدنهاى چسبنده به علت عملهاى جراحى قبلى م ىباشد.

حجامت داروى سر درد:
( ۱ - امام صادق(ع) حجامت سر را شفاى ۷ بیمارى ذكر نموده كه از آن جمله است سر درد، كسالت و خواب آلودگى( ۲۱
( ۲ - از ابن عباس روایت است كه رسول خدا(ص) در حالى كه محرم بود براى رفع سر درد از سرش حجامت نمود.( ۲۲
حجامت و غليان خون:۱ - رسول خدا(ص) فرمود:وقتى خون بر شما غلبه كرد، حجامت كند در هر روزى كه میسر شد و آیة الكرسى را بخواند واز خداوند طلب خیر كند و بر محمد صلوات بفرستد » : [ بحار الانوار ج ۶۲ ] «.
(۲۳)«.۲ - امام رضا(ع) مى فرماید: حجامت بین دو كتف براى رفع خفقانى كه ناشى از امتلاء و حرارت است نافع است » :
ظاهرا منظور از غلیان خون، فشار خون، غلظت آن و نیز علائمى چون داغى و گُر گرفتگى باشد.
حجامت و تقويت عقل و حافظه:۱ - امام صادق(ع) فرمود:امیرالمومنین (ع) فرمود: بدرستیكه حجامت بدن را صحت بخشیده موجب افزایش عقل مى گردد » :
(۲۴)«.
(۲۵)«.۲ - امام صادق(ع) فرمود: حجامت عقل را افزایش مى دهد و موجب افزایش قدرت حافظه مى گردد » :
حجامت و بيماريهاى روان:
(۲۶)«.امام صادق(ع) فرمود: حجامت سر شفاى بیمارى جنون است » :
اینكه در كلام معصومین(ع) حجامت مایه افزایش عقل، حافظه و درمان جنون معرفى شده است نشاندهنده تأثیرات عمیق روحى روانى آناست كه مكانیسم آن در حال حاضر بر ما پوشیده است. لازم به ذكر است كه بوعلى در قانون و رازى نیز در
جلد اول كتابالحاوى یكى از درمانهاى جنون را حجامت معرفى مى كنند.
حجامت و افزايش بينايى:
(۲۷)«. ۱ - رسول خدا(ص) فرمود:بهترین عید، عید حجامت است كه چشم را جلا م ىدهد و بیمارى رامى زداید » :
( ۲ - امام صادق(ع) حجامت سر را شفاى ۷ بیمارى از جمه نابینایى چشم معرفى م ىنماید.( ۲۸۳ - امام صادق(ع) فرمود:«هر كس حجامت كند و به خون اولین شاخ حجامت بنگرد از آبریزش چشم ایمن مى گردد تا حجامت دیگر فرا برسد » :
(۲۹).

ج ) اثرات درمانى حجامت: درمیان احادیث، برخى ازآنها حجامت را بطور كلى شفاى بیماریها و برخى دیگر آن راپیشگیرى كننده از بیماریها به مدت یكسال معرفى م ىكنند و برخى نیز به بیماریهایى كه حجامت آنها را رفع م ىكند اشاره
مى كنند كه در اینجا تعدادى از این احادیث را م ىآوریم:
حجامت درمان همه بيماريها: - امام باقر (ع) مى فرماید:بهترین چیزى كه مى توانید خود را با آن درمان كنید، حقنه (تنقیه)، ریختن دارو در بینى حجامت و حمام است، » : ۱
( .( ۱۳۲ - امام رضا(ع) مى فرماید:رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: اگر در چیزى شفا وجود داشته باشد پس در تیغ حجام است یا در شربتى از عسل » :
(۱۴)«.
(۱۵)۳ - از رسول اكرم(ص) نیز روایت است كه فرمود:«. حجامت داروى تمام بیماریهاست » :
حجامت پيشگيرى كننده از بيماريهاى يكسال:
(۱۶)«. ۱ - از رسول اكرم (ص) روایت است كه: حجامت در روز سه شنبه ازهفدهم ماه قمرى داروى بیمارى یكسال است » :
(۱۷)«. همچنین از معصوم (ع) روایت است كه حجامت در ۱۷ و ۱۹ و ۲۱ ماه قمرى داروى بیماریهاى یكسال است » : ۲ -
حجامت درمان بيماريهاى خون:۱ - رسول اكرم(ص) فرمود:بیمارى سه دسته و درمان نیز سه نوع است: اما بیمارى شامل مُرّه (صفرا)، بلغم و خون است.۱۸)«. پس داروى خون حجامت است، داروى مره راه رفتن و داروى بلغم حمام است » :
(
حجامت داروى بيماريهاى پوستى:
۱ - امام صادق (ع) در حدیثى بثورات پوستى را دلیل نیاز به حجامت ذكر فرموده است.
( ۲ - امام صادق (ع) در حدیثى حجامت سر را درمان جذام و برص (ویتیلیگو) معرفى مى كنند.( ۱۹
۳ - امام صادق (ع) در حدیثى كه قبلاً ذكر شد، به مردى كه از خارش بدن شكایت داشت، دستور به حجامت ساق م ىدهندو آن مرد درمان م ىشود.(

حجامت كمر:
محل این حجامت در گودى كمر مى باشد و نام دیگر آن حجامت چاربند است.امام صادق(ع) مى فرماید:<<رسول الله(ص) سه نوع حجامت م ىفرمود: یكى حجامت در سر و آن را رها كننده م ىنامید و یك حجامت بین دو كتف و آن را نافع مى نامید و دیگرى حجامت چاربند و آن را نجات بخش مى نامید » :
(۹)«.
حجامت ساق:
در كتاب قانون بو على سینا محل این حجامت، یك وجب دست هر كسى براى پاى خودش از قوزכ پا بسوى برجستگى
پشت ساق تعیین شده است و اما فوائد حجامت ساق در احادیث:
۱ - رفع خارش بدن:
از امام صادق (ع) روایت شده كه مردى از خارش شدید بدن نزد حضرت شكایت كرد. فرمودند: دارو نوشیده اى ؟ گفت: بلى.
فرمود: فصد كرده اى ؟گفت: بلى و نتیجه نگرفت هام. سپس حضرت فرمود: سه بار ساق پاهایت را حجامت كن. انجام داد و
( خارش بدن بهبود یافت.( ۱۰
۲ - كاهش امتلاء خون و دردهاى مزمن:امام رضا (ع) در رساله ذهبیه مى فرماید:حجامت ساق، براى خفقانى كه از امتلاء پدید مى آید نافع است. و براى دردهاى... مزمن كلیوى و مثانه و رحم و ناراحتى قاعدگی سود بسیار دارد » :
(۱۱)«
حجامت موضعى:
این نوع حجامت با تشخیص پزشك حاذق در سایر نقاط بدن مثل زیر چانه، روى كلیه هاو... انجام م ىشود و در مواردى مثل انسداد عروق ، عفونتهاى موضعى، هماتوم، اسپاسم و... كاربرد دارد. حجامت از روى كلیه ها را بوعلى سینا براى كلیه هاى عفونى به كار مى برده است. امام رضا(ع) در رساله ذهبیه به دو نمونه از این مواضع كه عبارتند از اخدعین (وریدهاى گردن = ژوگولار) و تحت الذقن (زیر چانه) اشاره نموده م ى فرماید:
حجامت اخدعین ناراحتیهاى سر و صورت و چشمها را بر طرف مى كند و براى وَجَع الاضراس (دندان درد) نافع است و حجامت زیر چانه براى بیماریهاى دهان و فساد لث هها درمان خوبى است»

حجامت نقره (گودى وسط گردن)
(۱۲)«. :
حجامت در این ناحیه براى اطفال توصیه ولى براى بالغین نهى شده است، زیراطبق روایات، حجامت در این نقطه موجب نسیان و فراموشى مى گردد.ابن سینا در كتاب قانون این نوع حجامت را براى درمان مالیخولیا (اسكیزوفرنى) تجویز نموده است
زیرا باعث زدودن خیالات وحشت آمیزاز ذهن بیمار شده و بیمار را كه در اثر تداعى آن افكار، دچار وحشت و اضطراب شده است آرام مى كند. اما چون با این كار سایر اطلاعات بیمار نیز از ذهن او محو م ىشود، پزشك باید به جمع بندى برسد كه آیا
حذف خاطرات تلخ و وحشت آور بیمار به قیمت حذف سایر اطلاعات وى ارزش دارد یا خیر؟
شاید اگر تحقیقات كافى در این زمینه انجام شوداین نوع حجامت درمان موثرى براى بسیارى از اختلالات روانى از جمله PTSDباشد.

ب ) انواع (مواضع) حجامت:
در احادیث نقاط خاصى را به عنوان محل حجامت معرفى كرده و براى هر یك خواصى را برشمرد هاند:
حجامت عام (بين دو كتف):
۳   این حجامت در رأس مثلث بین دو كتف و در خط وسط بر روى مهره هاىT - ۵T انجام مى گیردو بین تمام انواع حجامتها رایج ترین است. این حجامت را در احادیث به نام حجامت نافع نامیده اند. علت نامگذارى آن به حجامت عام نیز این است كه با یك نگرش كلى در احادیث در م ىیابیم كه هر زمان به محل حجامت بین دو كتف اشاره شده است، آن را شفاء كلیه امراض دانسته اند و جزئیات بیمارى كمتر ذكر گردیده است. در عمل نیز در برخورد اول با بیمار معمولاً حجامت در این نقطه انجام مى شود و چنانچه طى چند نوبت حجامت در این محل نتیجه درمانى مطلوب حاصل نشود، بسته به نوع بیمارى، از حجامت در سایر نقاط استفاده مى گردد مثلاً در مورد میگرن اگر بعد از سه نوبت حجامت عام نتیجه مطلوب حاصل نشود، از
حجامت در موضع سر استفاده م ىشود.
حجامت سر:
این نوع حجامت نیز سخت مورد توجه احادیث و روایات است و ویژگیهاى فراوانى براى آن شمرده شده است. موضع انجام
آن طبق احادیث یك وجب دست هر كس براى سرخودش در خط وسط از بین ابروان تا جایى است كه انگشت ابهام برسد.
(تقریبا همان نقطه ملاج یا فونتانل)۱) امام صادق(ع) فرمود:حجامت سر نجات بخش و داروى همه بیماریها به جز مرگ است و محل آن یك وجب از بین دو ابرو در پیشانى تا نقطه اى است كه انگشت ابهام برسد» :
(۵)«.
(۶)«) در حدیث دیگرى از معصوم(ع) آمده است. حجامت سر شفاى همه بیماریهاست » : ۲۳) امام صادق(ع) فرمود:رسول خدا(ص) وسط سر خود را بوسیله ابوطیبه (حجام آن زمان) حجامت كرد و یك صاع خرما به وى عطا فرمود» :

(۷)«. ۴) امام صادق(ع) فرمود:حجامت سر شفاى هفت بیمارى است: جنون، جذام، برص، كسالت و خواب آلودگى، دندان درد،)«. نابینایى و سر » :

ادامه دارد........

 بخش 4 :جايگاه حجامت در طب اسلامى

تهیه و تنظیم از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى

شربت آن) : ۴ بار- نوره (زدایش موهاى زائد بدن) : ۳ بار- الطَىّ (روغن مالیدن به اعضاء) : ۱ بار

زمانى است كه سایر روشهاى درمانى مؤثر نباشد.

(۲) «. گردانیده ایم براى اینكه آیات خود را به او بنمایانیم بدرستى كه او شنونده بیناست

 » حضرت علامه طباطبایى در تفسیر المیزان و در ذیل آیه اول سوره اسرى ضمن بیان حدیث یا محمد احتجم وأمر امتك بالحجامه "مى گوید :واقعه شب معراج از معجزات بزرگ تمامى دوران آفرینش است كه به این شكل و به این جامعیت فقط براى پیامبر گرامى اسلام اتفاق افتاده و واقع هاى استثنایى در طول دوران خلقت است.

ادامه دارد ................

3) تاريخچه حجامت و مبارزه طب استعمارى با آن
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
قدیمى ترین سند معتبر موجود درباره حجامت، مربوط به ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است كه در مقدونیه عمل حجامت انجام مى گرفته و سپس به یونان باستان رخنه م ىكند. همزمان با تأسیس دانشگاه جندى شاپور توسط یونانیان در ایران،حجامت توسط آنها به ایران آورده شد. ۴۰۰ سال قبل ازمیلاد مسیح سقراط نحوه عمل حجامت و موارد كاربرد آن را به رشته تحریر درآورد. در اوراق پاپیروس كه در مصر باستان بدست آمده حدودا ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، حجامت امرى رایج یعنى ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در هندوستان حجامت انجام « آیورو ودا » بوده است. همچنین در نوشت ههاى باستانى هند
مى گرفته است.
جالینوس ۱۲۰ سال بعد از میلاد، مطالب متنوعى درباره حجامت در آثار خود نوشته است كه همه آن اطلاعات در كتاب
۱۴۹3 ) تكرار شده و حاصل آن همه تجربیات در جملات زیر خلاصه م ىشود: -۱۵۴۱)Paracelsus
18
در جایى كه طبیعت دردى را حادث م ىنماید، در آنجا مواد مضرى انباشته م ىگردد، چنانچه طبیعت قادر به خنثى كردن »
« این مواد زائد نباشد، وظیفه پزشك است به كمك تیغ زدن آن نقطه را باز كند و به كمك بیمار بشتابد
از این جملات درمى یابیم كه حجامت یكى از موثرترین روشهاى معالجه بوده است.
در قرن ۱۶ میلادى در تمام كشورهاى اروپایى، حجامت امرى متداول و رایج بود. پزشكان معروفى در این قرن ازجمله هر كدام ابزار خاصى جهت حجامت ابداع كرده بودند. معروفترین پزشك قرن Dallacroce وVidius و Fallopioامر حجامت را درمانى معجز هآسا براى بیمارى هاى چشم، ریه، قلب، عروق و « كریستف وبلى بالدهوفلند » نوزدهم آلمان به نام بیماریهاى درد پشت توصیه مى كرد. از اوایل قرن بیستم تا به امروز عمل حجامت عمدتا از سوى مراكز درمان طبیعى انجام مى گیرد و بعضى از پزشكان طب جدید هم به این امر مبادرت م ىورزند.
همواره از طرفداران جدى « برنهادر آشتر » سرشناس ترین چهره علمى وپزشكى اتریش كه در سال ۱۸۸۳ متولد شد به نام امر حجامت و درمانهاى طبیعى بود. وى كه بعدا به درجه پروفسورى در آلمان نائل آمد در اصل متخصص رماتیسم بود و عملا"مبادرت به درمانهاى طبیعى مى نمود و از جمله بیماریهاى رماتیسمى، افسردگیها، دیسك كمر، آرتروز وبى نظمى درقاعدگ ىهاىزنان را به این شیوه معالجه م ىنمود و اكنون كتابهاى وى مرجع علمى غنى برאى طرفداران طب سنتى بشمار م ىآید.
۱۴۰۰ سال قبل كه اسلام ظهور نمود ۵۳۳ باراز دهان مبارכ حضرت رسول (ص) و دیگر ائمه هدى تاكید بر انجام حجامت درمان هر دردى است) در رأس همه ) « الحجامة دواء لكل داء » حجامت شده است به طورى كه حدیث مشهور نبوىاحادیث قرار دارد.
توطئه طب استعمارى عليه سنت نبوى حجامت:
در كشور ایران نیز حجامت سابق هاى دیرینه دارد. دلایل فراوانى وجود دارد كه قبل از اسلام در ایران حجامت وجود داشته به نحوى كه در زمان خلافت عباسى در جامعه ایران رایج بوده و هارون الرشید به توصیه یكىاز حَجّامهاىایرانى حجامت كرده واز مرگ نجات یافته است. و در هزار سال قبل، بوعلى سینا حجامت را به عنوان یك ركن درمانى مطرح كرده و استفاد ه هاى گوناگونى از آن م ىكند. همچنین سایر دانشمندان طب در ایران مانند جرجانى و حكیم محمدبن زكریاى رازى و دیگران همه ازحجامت بهره گرفته اند، و از آن پس نیز حجامت در فرهنگ ما جایگاه ویژه اى داشته است و به عنوان یك سنت مؤكد جزء
اعتقادات مردم بوده است. بزرگسالان در حمام حجامت م ىنموده اند و در بهاران، كودكان خود را ملزم به انجام حجامت .بهترین عید، دوره حجامت است، عید ،« نعم العید عیدالحجامة » مى كرده اند. مردم براساس توصیه رسول اكرم(ص) كه مى فرماید
خون مى گرفتند و روز مشخصىاز سال را براى اینكار تعیین مى كردند.
این روند ادامه داشت تا اینكه درسال ۱۳۳۴ (دوسال بعد از كودتاى ۲۸ مرداد) و همزمان با وضع قانون نظارت بر درمان، به شكل گسترده اى با حجامت مبارزه شد و ژاندارمها حجامتگران را در سراسر كشور دستگیر مى كردند و بدین ترتیب این سنت الهى پرسابقه از روند رفتارهاى سنتى جامعه خارج گردید. و تنها در مناطقى از كشور كه تحت تسلط كامل دولت نبوداین سنت اجرا مى شد و مردم بیماریهاى خود را به وسیله آن مداوا مى كردند و به همین منوال وضعیتادامه دאشت تا در سال ۱۳۶۵ درجمعى كه به انگیزه كشف یك راه درمانى ساده و فراگیر وارزان قیمت و به منظور ارائه یك روش درمانى پیشگیرانه تشكیل

شده بود،

این سنت پیشنهاد و مورد توجه و تحقیق قرار گرفت و پس از آن در سال ۱۳۶۸ در قالب مؤسسه تحقیقات حجامتایران به ثبت رسید. در ابتداى كار تعریف مشخصى از حجامت وجود نداشت. اطلاعات لازم پیرامون حجامت بسیار پراكنده وناقص بود؛ تجربیات درمانى حجامت فقط در اذهان معدود پیرمردانى وجود داشت كه در اقصى نقاط كشور حضور داشتند.

روند مطالعات اولیه تغییر كرد و مطالعه بر روى تغییرات جوى و جاذبه ماه و خورشید و جذر و مد آب دریا نیز به آن اضافه شد وزمانى تاثیر قطعى انجام حجامت بر بیماریها در مؤسسه مشاهده شد كه ضوابط ایام حجامت رعایت گردید.

) طب مزاجي يا طب مولكولي
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
یكى از مهمترین علل مرگ و میر بیماران، خطاى پزشكاناست كه از نقص معلوماتشان نشأت می گیردكه دلیل آن را باید دربرنامه هاى آموزشى دانشكد ههاى پزشكی جستجو كرد. یكى از نقائص آموزش پزشكى این كه انسان را به جاى اینكه دردر « وبیرشو » تمامیت خود مورد مطالعه قرار دهد، به اجزاء تقسیم نموده و آن اجزاء را مورد بررسى قرار مى دهد و این امر اززمان سال ۱۸۵۸ شروع شد كه پاتولوژى سلولى راوضع كرد و گفت جایگاه بیماریها در حقیقت سلولها هستند و ما بیمار عمومى نداریم،از آن پس تمام توجه پزشكان به سلولها معطوف گردید و براى یافتن علت بیماریها به جستجو در اعماق باف تهاپرداختند.
پزشك بزرگ فرانسوى به سخن ویرشو ایراد گرفت و گفت: وقتى كه توجه پزشك به جهان بى نهایت كوچك « تروسو »یعنى اعماق بافتها و سلولها جلب شود، انسان فراموش مى شود واین به زیان بیماران است، ولى در آن زمان كسى بهاین سخن حكیمانه تروسو توجه نكرد، زیرا شخصیت عظیم وبیرشو كلیه پزشكان اروپا را تحت الشعاع خود قرار داده بود.
پس از اختراع میكروسكوپ الكترونیك، باردیگر توجه پزشكان اروپا بهاعماق بافتها بیشتر شد، با این تفاوت كه اكنون به جاى سلولها اندامهاى درونى سلولها از قبیل میتوكوندوریها، ارگاسیتوپلاسم ها، سانتروزومها و غیره كه هر كدام از آنها به منزله یك جهان ناشناخت هاى بود مورد بررسى و مطالعه كارشناسان قرار گرفت. و پس از آن به این هماكتفا نكرده مولكولها و یونها وپا به عرصه وجود « طب ملكولى » اتمهاى موجود در اجزاى درونى سلولها را مورد مطالعه قرار دادند. بنابراین طب جدیدى به نام نهاد، چون به همان نسبتى كه تعداد ملكولها و اتمها و یونهاى موجود در بدن از تعداد سلولهاى بدن بیشتراست، به همان نسبت هم اختلالى كه در مولكولها پیدا مى شود متنوع تر خواهد بود، و نظر به اینكه تعداد مولكولهاى بدن از شمار و حساب بیرون است، تعداد اختلالات آنها نیز سرسام آور بوده، و تشخیص و درمان اختلالات مزبور براى هیچ یك از پزشكانامكان پذیرنخواهد بود (بهترین نمونه آن بیماریهاى گوناگون لاعلاج) در زمان معاصر و به این جهت مورد انتقاد بعضى از محققان آنان كه طبابت اصیل كه انسان را » : ۱) در كتاب: (اصول تربیت پزشكى) مى نویسد )Gosset ژرف اندیشن قرار گرفت، از جمله
در تمامیت وى تحت مطالعه و درمان قرار م ىدهد را قبول ندارند و مایلند نوعى طبابت مادى و قابل انداز هگیرى با ابعاد معینى وخلاصه طبابت كمّى را دنبال مى كنند و اصولى را كه دكارت طرح كرده است در فرهنگ طبى وارد نمایند، زندگى افراد رافداىقاطعیت و اشتباه علمى مى نمایند. این فدا كردن ب ىجا به ضرر بیمار و صمیمیتى است كه باید بین بیمار و پزشك وجود داشته
باشد.
ادامه مطلب

)خطاها و خطرات پزشكى جديد
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
در پزشكى كنونى خطاها و خطرات فاخشى از نظر پیشگیرى و درمان بیماریها وجود دارد كه باعث طولانى شدن سیر بیماریهاو ایجاد عوارض گوناگون منجر به مرگ بیماران مى شود كه مهمترین علت آن تجویز داروهاى شیمیایى مى باشد كه ایجاد
اعتصاب پزشكان در » : مسمومیت حاد و مزمن مى كند. جهتاثبات مطالب فوق به یك سند انكارناپذیر استناد مى گردد
۱۶/ ۱۹ درصد به ۲ / در سال ۱۹۷۶ كه به مدت ۵ هفته طول كشید ۱۸ درصد از تلفات بیماران كم شد و دقیقا از ۸ « لس آنجلس
درصد هزار نفر جمعیت رسید، ولى پس از اینكه پزشكان شروع به كار نمودند تعداد تلفات بیماران افزایش یافت و حتى اندكى
( بیش از دوران قبل از اعتصاب رسید.( ۱
اعتصاب پزشكان باعث ۶۰ درصد كاهش مرگ و میر بیماران » ۱۳۵۳ با عنوان /۳/ مورد دوم خبر روزنامه اطلاعات مورخ ۳۱
مى باشد: « شد
اورشلیم  دیروز متصدیان كفن و دفن در گورستانهاى اسراییل اعلام كردند بر اثر اعتصاب ۱۰ روزه پزشكان در اسراییل »
میزان مرگ و میر در حدود ۶۰ درصد كاهش یافته است. متصدیان كفن و دفن مرد هها در یك مصاحبه مطبوعاتى گفتند كه نمى دانند آیا این امر یك واقعه تصادفى است یا آنكه واقعا بر اثر عدم مداخله پزشكان مردم جان سالم به در برد هاند. در جریان مصاحبه متصدیان گورستانها، خبرنگاران به شوخى اظهارامیدوارى كردند كه پزشكان براى ترحم به مردم هر چند یكبار دست
«! به اعتصا بهاى طولانى بزنند و كارى به كار بیماران نداشته باشند
پزشكى جدید مثل همه فعالیتهاى » : در فصل مربوط به پزشكى جدید مى خوانیم « جهان در سراشیبى انحطاط » در كتاب
دیگر جامعه معاصر نشانگر دید جهانى نیوتنى است. كار پزشكى با دید مكانیكى، مدت ۲۰۰ سال است كه بر مشاغل مربوط به تندرستى سایه افكنده است. تامس مك كئوون، یكى از خبرگان انگلیسى تندرستى، طرز تلقى رایج را بدین صورت خلاصه كرده
است: برداشتى كه از زیست شناسى و پزشكى در قرن هفدهم شده است، نوعى مهندسى برپایه مدل فیزیكى بود. طبیعت،
مكانیكى ادراכ مى شد و در زیست شناسى باعث پیدایش این نظر گردید كه جاندار را مى توان به صورت ماشینى به تصور آورد
كه اعضایش جداشدنى و بار دیگر متصل شدن ىاند بهاین شرط كه ساخت و كنش آنها كاملا" شناخته شده باشد. همین نظریه در پزشكى فراتر رفت و به این باورانجامید كه شناخت فرایندهاى بیمارى و پاسخ بدانها این امكان را به وجود م ىآورد كه بتوان
به خصوص به روشهاى فیزیكى (جراحى) و شیمیایى و الكتریكى دست به كار درمان شد.
را نشنیده اید ولى پزشكان با آن آشنا هستند. این كلمه ده حرفى را در مقابل Iatrogenic خوشبختانه شما اصطلاح پزشكى قرار دهید، پاسخشاحتمالا" عبارت خواهد بوداز دفاع فورى توأم با مختصرى وحشت. بیماریهاى پاتروژنیك (یا
بیماریهایى كه توسط پزشك بوجود م ىآیند) آنهایى هستندكه در واقع پزشكان، بیمارستانها، داروها و دستگاههاى درمان به
وجود م ىآورند. واقعیت این است كه وضع بیمار به دنبالاعمال یك اقدام پزشكى به طور موقت بهتر م ىشود ولى غالبا همراه
۷۵ تا ۸۰ درصد همه » مشكل بزرگترى براى تندرستى بیمار است. بخشى از توضیح مسئله به این واقعیت مربوط است كه بیمارانى كه به پزشك مراجعه و طلب كمك م ىكنند، بیماریهاى دارند كه یا به هر صورت خوب م ىشوند و یا با قو ىترین
با این حال پزشكان به جاى آنكه بیماران را به محل كمك هاى پزشكىابتدایى «. داروهاى امروزى هم قابل بهبود نی
4
بفرستند دست به عمل جراحى م ىزنند و داروهاى مختلفى نسخه م ىكنند كه براى بیمار مشكلات بزرگترى م ىآفریند. مثلا"
مى بریم، حال آنكه زیان درازمدت قرار داشتن در معرض تابش X بیشتر ما اكنون مى دانیم گرچه سود اندكى از دریافت اشعه آن بسیار بیشتر است. این پدیده در هیچ جا آشكارتر از آنتى بیوتیكها نیست. این داروى به اصطلاح عجیب براى تقریبا هر بیمارى عفونى كه وضعى بلاتكلیف دارد تجویز مى شود. نتایج حاصل فاجع هآمیز بوده اند. از آنجا كه آنتى بیوتیكها باكتریها را
ادامه مطلب